Hadislerden anlaşıldığı üzere oruçluyken misvak kullanmak Efendimizin sünnetinde olan bir davranıştır. Ancak bu konuda sünnet sarrafı olan mezhep imamlarımızın, tüm rivayetleri nazara alarak, bazı detaylar için de içtihat yaptıklarını görüyoruz.
Oruçlu kimse için su ile ıslatılmış misvak ve fırça kullanmak, İmam Ebû Yûsuf'a göre mekruhtur. İmam-ı A'zam ile İmam-ı Muhammed'e göre ise oruçlunun su ile ıslatılmış misvak veya fırça kullanmasında hiç bir kerahet yoktur. Oruçlu iken diş macunu sürülmüş fırça kullanmakta ise, mutlak mânada kerahet vardır. Sakınılması icabeder. Ama oruç bozulmaz.
Ben Resulullah Sallallâhu Aleyhi Vesellemi, oruçlu iken misvak kullandığını sayamayacağım kadar çok gördüm.”
(Buhari, Savm: 27; Ebu Dâvud, Savm: 26; Tirmizî, Savm: 29)
İbni Ömer Radiyallâhu Anhümâ şöyle demiştir:
“Oruçlu, günün başında ve sonunda misvak kullanır.” (Buhari, Savm 25)
Bilgi 2 Misvak kullanmanın orucu bozar mı? Eğer bozmuyor ise gün içinde hangi zamanlarda misvak kullanılabilir?
Oruçlu iken misvak kullanılabilir
Amir ibn-u Rebia (ra) anlatıyor:
"Ben Resulullah'ı (asm) oruçluyken misvaklandığını sayamayacağım kadar çok gördüm" (Ebu Davud, Tirmizi)
"Oruçlu günün başında ve sonunda misvak kullanır" (Buhari)
Bu iki rivayet oruçlunun misvak kullanmasının caiz olduğunu gösterir.
"Misvak sana ikindiye kadardır. İkindiyi kıldın mı artık onu bırak"
Efendimiz (asm) buyurmuştur ki:
"Misvak sana ikindiye kadardır. İkindiyi kıldın mı artık onu bırak." (Kütüb-ü Sitte)
Hattabî, bazı alimlerin günün sonuna doğru misvak kullanmanın mekruh olduğuna hükmettiğini belirtir. Onların mekruh demedeki maksatları, oruçlunun haluf denen ağız kokusunun iftar anına kadar devamını temenni etmelerinden ileri gelmektedir.
"Oruçlunun halufu (ağzındaki koku) Allah indinde, misk kokusundan daha hoştur" (Buhari, Müslim) Bu rivayetlerden anlaşılıyor ki oruçlu iken (elbette suyunu yutmamak şartıyla) misvak kullanılabilir. Vakit olarak da sabah ve ikindi öncesi kullanılması tavsiye edilmiştir.
Peygamber
Efendimiz (s.a.v.), ağız temizliğine ve diş bakımına da
çok önem vermişlerdir. Bunun için misvakla dişlerini fırçalamışlar,
ümmetine bu konuda tavsiyelerde bulunmuşlardır.
Misvak sıcak bölgelerde yetişen "erak"
ağacının kökleridir. Lifli bir yapışı vardır. Biraz ıslatılıp
ezilince fırçamsı bir hal alır. Hem mekanik hem de kimyevî
olarak pek çok faydaları vardır.
MİSVAK VE FAYDALARI
- Misvak, ağız için temizlik, Allahu Teala'nın
rızasına sebep ve gözlere de ciladır.
- Misvak ağız için temizliktir ve Aziz ve
Celil olan Allah'ın rızasına sebeptir.
- Misvakta on hassa vardır: Ağzı tatyib eder,
diş etlerim güçlendirir, göze cila verir, balgamı giderir,
dişin çürümesini önler, sünnete uygun olur, melaikeyi sevindirir,
Rabbi razı eder, hasenatı artırır, mideye sıhhat verir.
- Misvak kullanın. Zira misvak ağzı temizleyen
ve Rabbin rızasını kazandıran bir alettir.Bu hadis-i şeriflerde
misvakın faydaları zikrediliyor. Misvak kullanmak, ağa için
temizlik ve hoşluk sebebidir. Fırçalanmayan dişler sararır.
aralarında ve diplerinde gıda artıkları birikir. Bunlar
ağız kokusuna ve diş cürüm îlerine sebep olurlar. Diş etlerinde
iltihaplanmalar olur. Misvak kullanmakla dişlerin çürümesi
ve diş etlerinin iltihaplanması önlenir. Misvakın gözlere
canlılık vermesi ve balgam söktürücü etkisi kimyasal özellikleriyle
ilgilidir.
Allah-u Teala güze! olan şeyleri, temiz olan
şeyleri sevdiği için; peygamberinin tavsiyelerine uyulmasını
sevdiği için, misvak kullanılmasından hoşnut olur. Melekler
de temiz olan şeyleri severler ve kötü kokulardan rahatsız
olurlar. Onun için on!ar da sevinirler.
- Misvak, erkeğin fesahatini artırır.Fesahat,
güzel konuşmak demektir. Sesin oluşumunda dişlerin de fonksiyonu
olduğu için, temiz ve bakımlı dişlerin sesin güzelleşmesine
katkıda bulunacağına işaret ediliyor.
- Niçin sararmış dişleriniz i!e huzuruma
giriyorsunuz? Misvak kullanınız! Bu hadis-i şerifte ağız
ve diş bakımı yapmayanlara bir azarlama var. Kendilerine
zarar verdikleri gibi, çevredeki kimseleri de kötü görünüşleri
ve ağız kokularıyla rahatsız edeceklerine işaret ediliyor.
- Şu dört şeypeygamberlerin sünnetlerindendir:
Sünnet olmak, koku sürünmek, misvak kullanmak, evlenmek.
Peygamberler insanlığın rehberleridir. Peygamber Efendimizden
önceki peygamberlerin de ağız ve diş bakımına önem verdikleri,
misvak kullandıkları ifade ediliyor.
- Misvak ve cuma guslü her Müslüman için
gereklidir.
MİSVAK VE KULLANIMI
- Misvak kullanmadan uyumazlardı.
- Uyudukları zaman misvak başuçlarında bulunurdu.
Uyandıkları zaman da ilkönce misvak kullanırlardı.
- Misvakı enlemesine kullanır, suyu emerek
içerlerdi. Üç defa nefes alır ve derlerdi ki: Bu türlü içmek
daha iyi, hazmı daha kolay ve sıhhate daha uygundur.
- Aişe (r.a.) şöyle demiştir: "Peygamber
(s.a.v.) evine girdiği zaman ilk yaptığı iş, misvak ile
dişlerini temizlemek olurdu"
- Ebu Musa şöyle dedi "Ben Peygamber'in
huzuruna girdim, misvağın bir ucu dilinin üzerinde bulunuyordu."
- Rasulullah (s.a.v.) hiçbir namaza misvak
kullanmadan çıkmazdı.
- Rasulullah (s.a.v.) geceleyin teheccüd namazı
kılmak için kalktığı zaman ağzım misvak ile ovalardı.
- Rasulullah (s.a.v.) geceleri iki rekatta
bir selam vererek teheccüd namazı kılar ve her selam verişinde
misvak kullanırdı.
- Abdullah ibni Abbas (r.a.), şöyle anlatmıştır:
Bir gece Peygamber'in (s.a.v.) yanında kaldım.
Peygamber gecenin sonuna doğru kalkıp dışarı çıktı, semaya
baktı, sonra Al-i imran süresinin şu ayetlerini okudu:
"Hakikat, göklerin ve yerin yaratılışında,
gece ile gündüzün birbirleri ardınca gelişinde temiz akıl
sahipleri için ibret verici deliller vardır. Onlar ayakta
iken, oturur iken, yanları üstünde yatar iken hep Allah'ı
hatırlayıp anarlar ve göklerin, yerin yaratılışı hakkında
inceden inceye düşünürler. Şöyle derler: Ey Rabbimiz, sen
bunları boşuna yaratmadın. Sen pak ve münezzehsin. Bizi
ateşin azabından koru."
Sonra eve döndü, misvaklandı ve abdest aldı.
Sonra kalkıp namaz kıldı, sonra yattı. Sonra kalkıp tekrar
dışarı çıktı ve semaya nazar etti. Yine bu ayetleri okudu.
Sonra döndü, tekrar misvaklandı ve abdest aldı. Sonra kalkıp
namaz kıldı.
Resulullah (s.a.v.) Efendimizin misvakla ilgili
emir ve tavsiyeleri şöyle:
- Ümmetimi meşakkate düşürmüyor olsaydım,
onlara her namazın önünde misvakı emrederdim.
- Ümmetime zorluk vermemiş olsaydım, her abdestte misvak
kullanmalarım emrederdim.
- Oruç tuttuğunuzda sabahleyin misvak kullanın,
lakin okşama doğru kullanmayın. Akşam üzeri iki dudağı kurumuş
oruçlu bir kimse için misvak uygun olmaz. Zira o kurumuş
dudaklar kıyamet gününde gözü önünde bir nur olacaktır.
- Sizden biri gece namaz kılmak için kalktığında
misvak kullansın. Zira bir kimse namazında Kur'an okurken
bir melek ağzım onun ağzına dayar ve o kimsenin ağzından
bir şey çıkmaz ki, o meleğin ağzına girmiş olmasın.
- Sizin ağızlarınız Kur'an için yollardır.
Onları misvakla temizleyin.
- Misvak kullanınız. Zira misvak ağzı temizleyen
ve rabbi razı eden bir alettir. Cebrail her gelişinde bana
misvak kullanmayı tavsiye etti. Öyle ki, bana ve ümrnetime
farz kılacağından korktum. Ümmetime zorluk vereceğinden
korkmamış olsaydım misvak kullanmalarım farz kılardım. Ben
o kadar çok misvak kullanırdım ki, dudaklarıma iz yapmasından
ve dişlerimin aşınacağından korkardım.
- Bana misvak kullanmak o derece emredildi
ki, bu konuda bana bir vahiy gönderileceğini sandım.
- Ben, misvak kullanmakla o derece emredildim
ki, üzerime farz kılınacağından korktum.
- Cebrail misvak kullanmayı bana o kadar tavsiye
etti ki, azı dişlerimden endişe ettim.
- Misvak kullanarak kılınan namazın fazileti,
misvak kullanmadan kılınan namazdan yetmiş kat fazladır.
- Misvak kullanarak kıldığım iki rekat namazı,
misvak kullanmadan kıldığım yetmiş rekat namaza tercih ederim.
- Misvak olmadığında, parmak misvak yerine
geçer.
Hadis-i şeriflerde ağzın her zaman temiz tutulması
gerektiğim anlıyoruz. Misvak olmadığı zaman başka bir şeyle
de bu temizliğin yapılabileceği ifade ediliyor. İmkanların
ve araçların çok fazlalaştığı günümüzde bile toplumlar ağız
ve diş sağlığına gereken önemi vermiyorlar. Resulullah (s.a.v.)
Efendimizin uygulamalarının ve tavsiyelerinin ne kadar ne
kadar güzel ve her zaman geçerli olduğunu görüyoruz.