Namazda yanlış okumak Sual: Namazda yanlış okumak nasıl olur? CEVAP Namazda yanlış okumak dört şekilde olabilir: 1-
İrâb hatası, harekelerde ve sükunde olabilir. Mesela şedde hafif
okunur, medler kısa okunur veya aksi olur. Mesela, Kâfirun suresini
okurken, leküm dinüküm yerine leküm diniküm desek namaz
bozulmaz. Buna irâb hatası denir. Üstünü esre okumak, esreyi üstün
okumak veya ötre okumakla namaz bozulmuş olmaz. Yani dinüküm yerine
yanılarak diniküm veya dineküm dense namaz bozulmuş olmaz.
[Sonra
gelen âlimler, Arap olmayan Müslümanların, yanlış okuyabileceğini,
namazlarının bozulmaması için ruhsatlar aradılar. İrâb hatasının namazı
bozmayacağına fetva verdiler. Allahü teâlâ hiç kimseye yapamayacağı işi
teklif etmez. Kekeme veya elsağ olanlara [sin harfini, se harfi gibi
okuyanlara] da kolaylık gösterilmiştir.] 2- Harflerde
yanlışlık yapılır: Harfin yeri değiştirilir veya harf ilave edilir,
yahut azaltılır, veyahut harf ileri geri alınır. [Böyle hatalar
yapılınca mana bozulursa namaz da bozulur.] 3- Kelime ve cümleler yanlış okunur. [Bunda da mana bozulursa namaz da bozulur.] 4- Durulacak yerde durulmaz. Geçilecek yerde durulur. Bu hatalar namazı bozmaz. Yanlış okumalarda bozulan ve bozulmayanlara bazı örnekler verelim:
1- (İnnellahe beriun minelmüşrikine ve Resülühü)deki resülühü’yü, resülihi diye okumak namazı bozmaz. (Allah ve resulü müşriklerden beridir) demek iken, Resülihi denince, (Allah müşriklerden ve Resülünden beridir) anlamına gelir. 2- (Ve ente hayrul-münziline)’deki son kelimeyi (münzeline) diye okumak da bozmaz. (Sen indirenlerin en hayırlısısın) demek iken, (sen indirilenlerin en hayırlısısın) olur. 3- Nahnü halakna’daki halakna kelimesini halakana diye okumak da bozmaz. 4- (Ve izi'btelâ İbrâhime Rabbühü) deki son kelimeyi Rabbehü okumak namazı bozmaz. 5- (Hatta) kelimesini (atta) şeklinde okumak da bozmaz. (Semi'allahü limen hamideh) derken, nun yerine lam okumak yani (semi'allahü limel hamideh) demek de bozmaz. 6- (İyyâke na'büdü) yü (iyake na'büdü) şeklinde okumak, mana değiştiği halde namazı bozmaz. 7- (İhdina's-sırata) lafzını (ihdina'l-sırata) diye okumak namazı bozmaz. 8- Rabbilâlemin yerine Rabilâlemin demek bozmaz. Ya mâlik yerine ya mâli deyince, bozulmaz. 9- (Et-tehıyyâtü) yerine (Tı) ile (eT-Tahıyyâtü) veya (dal) ile (ed-dahıyyâtü) dense, mana değiştiği halde namaz bozulmuş olmaz. Ed-dahıyyatü kurbanlar anlamına gelir. 10- (Allahümme salli...) derken (sad) yerine (sin) okumak, (Allahümme selli…) demek, bazı âlimlere göre bozar, bazılarına göre bozmaz. Böyle ifadelerde ihtiyatlı olmak iyi olur. 11-Kaf harfini kef harfine benzeterek okumak veya kef harfini kafa benzeterek okumak namazı bozmaz. Sin harfini sad harfine benzetmek veya sad harfini sine benzeterek okumak da namazı bozmaz. (sad) ile (sin) aynı mahrecden çıkar. Genelde yanlışlık yapılan sad yerine sin, sin yerine sad okumak bozmaz. Mesela (iza cae nasrullahi) lafzını (sin) ile (iza cae nesrullahi) şeklinde okumak ve (Allahüs-samed) kelimesini (sin) ile (Allahüs-semed) şeklinde okumak da namazı bozmaz. 12- Harf hatalarından şunlar namazı bozar: zel yerine zı, dat yerine zı okunursa namaz bozulur. Zı harfini zel gibi okumak da caiz değildir. (Kul hüve'llahü ehad)’i (Kul hüve'llahü ehet) şeklinde Dal harfini Te olarak okumak, namazı bozar. (Halebi)
13- Namazda Fatihayı okurken iyyake nabüdü yerine, iyya kenabüdü demek, namazı bozmaz. Bozar diyen âlimler de olduğu için dikkat etmek iyi olur. 14- Bir kimsenin namazda okuduğu, dokuz âlime göre yanlış olsa, bir âlime göre doğru olsa, bunun namazı bozuldu denmez. (Tergib-üs-salat)
15-
Arapça veya tecvit bilmeyen müslümanların, harflerin mahreçlerini tam
gözetemeyeceğinden yanlış okumalarının af edileceğini yani böyle
kılınan namazların sahih olacağını bildiren âlimler vardır. Bunlara
göre harfleri çalıştığı halde çıkaramayanların namazları sahih olur.
Namaz surelerini tecvidli okumak şart değildir. Harfler mahreçlerinden
çıkarılırsa düzgün okunmuş olur. 16- Resulullah kelimesinin başına ya gelirse resulallah olur. Abdullah kelimesinin de başına ya gelince, Abdallah olur. Muhammedün resulullah ise, tecvit kaidesine göre, Muhammedür Resulullah olarak okunur. Muhammedün resulullah da dense, Muhammeder resulullah da dense yine namaz bozulmuş olmaz. 17-
Namaz kılarken, gayret ettiği halde doğru okuyamayan ve okuduğu ifade
küfre düşürücü ise, o kimse kâfir olmaz. Yanlışlıkla yapılan bir şeyden
dolayı namaz kılan müslümana küfre girdin denilmez. Bunların
namazlarının sahih olacağını bildiren âlimler vardır. Unutarak
abdestsiz kılan kimse, hiç hatırlamazsa o namazı sahih olur, küfre
falan da düşmüş olmaz. Kasten bilerek namazla alay için abdestsiz namaz
kılmak küfür olur ki, hiçbir müslüman da böyle şey yapmaz.
Namaz kılarken küfür işlemek Sual: S. Ebediyye kitabında, (Rüku
tesbihindeki azim kelimesi, Zı ile söylenince Rabbim büyük demektir.
Eğer ince Ze ile söylenirse, Rabbim benim düşmanım demek olur) deniyor. Böyle bilmeden, namazda yanlış okuyan, küfre düşmüş, kâfir olmuş mu oluyor? CEVAP Hayır. Bu kasten yapılmıyor. Allahü teâlânın rızası için namaz kılana, kâfir denir mi hiç?
Üstünde,
su ve erzak yüklü devesini çölde kaybeden bir kimse, açlıktan ve
susuzluktan öleceğini anlayınca, bir ağacın dibinde uyuyakalır.
Uyanınca, devesini geldiğini görür. Sevinç ve şaşkınlık içinde, dili
sürçerek, (Ya Rabbi, sen benim kulumsun, ben de senin rabbinim, sana hamdolsun ki devem geldi) der. Peygamber efendimiz bunu, gülümseyerek anlatır. Böyle hatalar küfür olmaz. Bir âlim şöyle anlatır:
(Bana,
su getiren bir talebemin, ayağı kayıp düşse, bardak da kırılsa, ben ona
kızar mıyım, yoksa acır mıyım? Hizmet edilirken, yapılan hatalar hoş
görülür. İşte bunun gibi, Allahü teâlâya ibadet ederken, yapılan
hatalar da, affedilir.)
Demek ki, ibadette, bilmeden yapılan yanlış küfür olmuyor. Bir hadis-i şerif meali:
(Kur’an
için vekil edilen bir melek, Arap olmadığı için, doğru okuyamayan
kimsenin, hatasını düzeltir ve doğru olarak yükseltir.) [Şirazi]
Sual: Namazda aynı kelime tekrar edilirse, namaz bozulmuş olur mu? CEVAP Yanlış okununca, düzeltmek için tekrar okumak gerekir. Tekrar okuyunca mahzuru olmaz, yani namazı bozmaz.
Sünnet olanı yanlış okumak Sual:
Sünnet olan bir şeyde, yanlış okuyanın namazı bozulmaz deniyor. Mesela,
(Sübhâne Rabbiyel azîm) derken, manayı bozacak şekilde yanlış okursak,
namaz bozulur mu? CEVAP Sünnet olan bir şeyde de, yanlış okumakla namaz bozulur. Mesela Arapçada üç (Z) harfi vardır. Birincisi kalın (Zı), ikincisi ince okunan (Ze), üçüncüsü (Zal)dır. Bunların üçü ayrı ayrı söylenir. Rükû tesbihinde, (Zı) ile (azıym) denir ki, Rabbim büyüktür demektir. Eğer ince (Ze) ile (azim) denilirse, Rabbim benim düşmanımdır demek olur ve namaz bozulur. (Redd-ül muhtar)....