29 Ekim 1923 tarihinde Türkiye’de Cumhuriyet Yönetimi ilan edilmiştir. 29 Ekim günü ulusal bayram günüdür. Her yıl Cumhuriyet Yönetiminin ilanını 28-29 Ekim günleri Cumhuriyet Bayramı olarak yurdun dört bir yanında coşkulu törenlerle kutlarız. Cumhuriyet yönetimi ilan edilmeden önce devletimizin ismi Osmanlı İmparatorluğuydu 624 yıl Osmanlı İmparatorluğu’nu padişahlar yönetmiştir ve son padişah Sultan Vahdettin’dir.
Osmanlı İmparatorluğu zamanında ülkeyi Padişahlar yönetirdi ve yönetim çoğu zaman babadan oğula geçerdi. Bu şekilde tek bir kişinin ülkeyi kendisi yönetmesine mutlakıyet denir. Mutlakıyet yönetiminde egemenlik tek bir kişidedir. Mutlakıyetle yönetilen ülkelerde zamanla hakana, padişaha, şaha, krala yardımcı olsun diye meclisler kuruldu. Bu meclisler halkın isteklerini yöneticilere duyurur, yasa tasarıları hazırlardı. Bu yasa tasarıları da ülkeyi yöneten padişah, şah, kral tarafından benimsendiğinde yürürlüğü girerdi. Bu yönetim biçimine ise Meşrutiyet denir. Fakat meclisin yetkileri genel olarak çık kısıtlıdır. Osmanlı Devletinde 1876 ve 1908 yıllarında iki kez meşrutiyet ilan edilmiştir.
Yukarıda anlatınlar dışında kalan üçüncü bir yönetim biçimi ise Cumhuriyet’tir. Cumhuriyet yönetiminde Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir. Halk kendini yönetme yetkisini milletvekilleri-temsilcileri aracılığıyla kullanır. Cumhuriyet yönetiminde halkın seçme ve seçilme hakkı vardır. Halk tarafından seçilen temsilciler yasalar yapar ve yöneticileri ülke adına denetler. Seçimlerde halk dilerse yöneticilerini değiştirme hakkına sahiptir. Türkiye’de Cumhuriyet’in kuruluşu
Birinci Dünya Savaşı’nda Osmanlı İmparatorluğu’yla birlikte savaşa giren ülkeler yenilmişti. Savaş kurallarına göre biz de yenilmiş sayıldık. Ülkemiz İngilizler, Fransızlar, Yunanlılar ve İtalyanlar tarafından işgal paylaşıldı. Bu yaşananlar karşısında Mustafa Kemal Paşa 19 Mayıs 1919’da Samsun’a geldi. Erzurum ve Sivas’ta kongreler düzenledi. Atatürk Tek bir egemenlik var, o da Milli Egemenliktir. Ülkeyi yine ulusun kendi gücü kurtaracaktır. diyordu. Ülkenin dört bir yanından gelen temsilciler 23 Nisan 1920’de Ankara’da Büyük Millet Meclisi’nde toplandı. Mustafa Kemal Atatürk başkan seçildi ve onun önderliğinde Büyük Millet Meclisi Ulusal Kurtuluş Savaşı’nı başlattı. Ülkenin bir yanında efeler, seymenler, dadaşlar bulundukları yörelerde düşmana karşı koydular. Diğer bir yandan da ordular İnönü’de Sakarya’da Dumlupınar’da çarpıştılar. Yurdumuz düşmanlardan kurtarıldı.
Tahtını, rahatını düşünen padişah, yenilen düşmanla birlikte yurdumuzdan kaçtı. İmzalanan Lozan Barış Antlaşması ile yeni bir devlet doğdu. Bu doğan devletin yönetim biçimi henüz belirlenmemişti. İkinci dönem Büyük Millet Meclisi 11 Ağustos 1923′te ilk toplantısını yaptı. 13 Ekim 1923′te Ankara Başkent oldu. Atatürk ; düşmanın ülkeden atılıp sınırlarımızın belirlenmesinden sonra, çoktan beri tasarladığı cumhuriyetin ilanı üzerinde hazırlıklar yapmaya başladı. 28 Ekim 1923 akşamı yakın arkadaşlarını Çankaya’da yemeğe çağırdı. Onlara , “Yarın Cumhuriyet’i ilan edeceğiz.” Dedi.
29 Ekim 1923 günü Atatürk, milletvekilleri ile görüştükten sonra taslağı hazırlanan cumhuriyet önergesi Türkiye Büyük Millet Meclisi’ne verildi. Meclis önergeyi kabul etti. Böylece ülkemizde cumhuriyet yönetimi kuruldu. Atatürk kurulan Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk Cumhurbaşkanı oldu. Cumhuriyet’in ilanı yurtta sevinç ve coşku ile karşılandı.
Cumhuriyet Yönetiminde halk seçme ve seçilme özgürlüğüne sahiptir. Cumhuriyet halkın temsilcilerinin kabul ettiği yasalarla ülkenin yönetilmesidir. Cumhuriyet yönetiminde söz halkındır. Cumhuriyet’i korumak, kollamak ve yaşatmak biz yurttaşların en büyük ödevidir.
29 Ekim Cumhuriyet Bayramı ile ilgili şiirler; 29 EKİM Cumhuriyet Bayramı Geldi bize ne mutlu! Bayraklarla donattık, Güzel okulumuzu.
Sokaklarda, evlerde, Al bayrak dalgalanır. Onun o al rengini, Bütün bir dünya tanır.
Yirmi dokuz ekimi Karşılarız neşeyle, Çünkü bu günde erdik Büyük Cumhuriyete.
Yürüyün arkadaşlar, Hep ileri koşalım. Bugün bayramımız var. Gelin bayramlaşalım. Ali PÜSKÜLLÜOĞLU